Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny. Biologia na czasie 2. Zakres rozszerzony

 

Lp.

Temat

Poziom wymagań

ocena

dopuszczająca

ocena

 dostateczna

ocena

dobra

ocena

bardzo dobra

ocena

celująca

1. Bezkomórkowe czynniki zakaźne

 

                  

Organizacja pracy na lekcji biologii. Powtórzenie wiadomości z klasy 1

 

                   

                   

 

 

Wirusy – molekularne pasożyty

Uczeń:

                   przedstawia budowę wirusów jako bezkomórkowych form infekcyjnych

                   definiuje pojęcia: wirion, odwrotna transkrypcja

                   wymienia cechy wirusów

                   wymienia drogi rozprzestrzeniania się wybranych chorób wirusowych roślin, zwierząt i człowieka

                   przedstawia zasady profilaktyki wybranych chorób wirusowych

                   wskazuje znaczenie wirusów

                  wymienia choroby wirusowe człowieka, zwierząt i roślin

Uczeń:

                   charakteryzuje budowę wirionu

                   omawia przebieg cyklu lizogenicznego i cyklu litycznego bakteriofaga

                   omawia cykl infekcyjny zwierzęcego wirusa DNA

                   omawia cykl infekcyjny retrowirusa (wirusa HIV)

                   wskazuje, jakie znaczenie w zwalczaniu wirusów mają szczepienia ochronne

                   opisuje drogi rozprzestrzeniania się infekcji wirusowych

 

Uczeń:

                    uzasadnia, że wirusy nie są organizmami

                    wyjaśnia różnicę między cyklem litycznym a cyklem lizogenicznym

                    wyjaśnia znaczenie odwrotnej transkrypcji w cyklu infekcyjnym retrowirusa

                    klasyfikuje wirusy na podstawie rodzaju kwasu nukleinowego, morfologii, typu komórki gospodarza
i sposobu infekcji oraz podaje odpowiednie ich przykłady

                    charakteryzuje wybrane choroby wirusowe człowieka

                   wskazuje zagrożenia wynikające z infekcji dokonywanych przez wirusy onkogenne

Uczeń:

                   charakteryzuje formy wirusów pod względem budowy morfologicznej

                   porównuje przebieg cyklu lizogenicznego bakteriofaga z cyklem zwierzęcego wirusa DNA

                   wyjaśnia działanie szczepionek stosowanych
w profilaktyce chorób wirusowych

                  wyjaśnia, dlaczego niektóre wirusy, np. HIV, są trudno rozpoznawalne przez układ odpornościowy człowieka

Uczeń:

                   wykazuje, że obecnie do leczenia chorób człowieka można wykorzystywać wirusy

                   wyjaśnia skutki działania wirusów onkogennych
w organizmie człowieka

                   wykazuje związek budowy wirusa ze sposobem infekowania komórek

 

 

 

                   

 

Wiroidy i priony – swoiste czynniki infekcyjne

Uczeń:

                   definiuje pojęcia: wiroid, prion

                   wymienia cechy wiroidów
i prionów

                  wymienia choroby wywołane przez wiroidy i priony

Uczeń:

                   przedstawia wiroidy jako jednoniciowe, koliste cząsteczki RNA infekujące rośliny

                   omawia priony jako czynniki infekcyjne

                   wskazuje metody profilaktyki chorób prionowych

 

 

 

Uczeń:

                   wyjaśnienia, że priony jako białkowe czynniki infekcyjne mogą być przyczyną niektórych chorób degeneracyjnych OUN

                   charakteryzuje wybrane choroby wywołane przez wiroidy i priony

 

Uczeń:

                   wyjaśnia różnice między wiroidem
a wirusem

                  wyjaśnia sposoby zapobiegania chorobom wywołanym przez priony

Uczeń:

                  przedstawia prawdopodobny mechanizm chorobotwórczego działania wiroidów
i prionów

2. Różnorodność prokariontów, protistów, grzybów i porostów

 

                   

 

Klasyfikowanie organizmów

Uczeń:

                   wymienia zadania systematyki

                   definiuje pojęcia: gatunek, narząd homologiczny, narząd analogiczny

                   wymienia główne rangi taksonów

                   wymienia kryteria klasyfikowania organizmów według metod opartych na podobieństwie oraz pokrewieństwie organizmów

                   wymienia nazwy pięciu królestw świata organizmów

                  omawia charakterystyczne cechy organizmów należących do każdego z pięciu królestw

Uczeń:

                   definiuje pojęcie: takson, kladogram, takson monofiletyczny, takson parafiletyczny, takson polifiletyczny

                   ocenia znaczenie systematyki

                   wyjaśnia, na czym polega nazewnictwo binominalne gatunków i podaje nazwisko jego twórcy

                   wyjaśnia zasady konstruowania klucza dwudzielnego do oznaczania gatunków

                  charakteryzuje współczesny system klasyfikacji organizmów

Uczeń:

                   wyjaśnia, na czym polega hierarchiczny układ rang jednostek taksonomicznych

                   określa stanowisko systematyczne wybranego gatunku rośliny i zwierzęcia

                   wyjaśnia różnice między narządami analogicznymi
a narządami homologicznymi

                   wskazuje w nazwie gatunku nazwę rodzajową i epitet gatunkowy

                   wyjaśnia różnicę między naturalnym a sztucznym systemem klasyfikacji

                   porównuje cechy organizmów należących do różnych królestw świata żywego

                   rozróżnia na drzewie filogenetycznym grupy monofiletyczne, parafiletyczne i polifiletyczne

 

Uczeń:

                   porównuje i ocenia sposoby klasyfikowania organizmów oparte na metodach fenetycznych
i filogenetycznych

                   oznacza gatunki, wykorzystując klucz
w postaci graficznej lub numerycznej

                   ocenia stopień pokrewieństwa organizmów na podstawie analizy kladogramów

                  określa znaczenie biologii molekularnej
w określaniu pokrewieństwa ewolucyjnego organizmów

Uczeń:

                   konstruuje klucz służący do oznaczania przykładowych gatunków organizmów

                   wykazuje różnice między narządami homologicznymi
a analogicznymi i podaje ich nietypowe przykłady

                   wykazuje, że konieczne było wprowadzenie nowego systemu klasyfikacji organizmów opartego na domenach

 

                   

                  

Organizmy prokariotyczne – bakterie i archeowce

Uczeń:

                   charakteryzuje budowę komórki bakteryjnej

                   wymienia różne formy morfologiczne bakterii

                   wymienia czynności życiowe bakterii

                   klasyfikuje bakterie
w zależności od sposobu odżywiania i oddychania

                   wymienia sposoby rozmnażania bezpłciowego bakterii

                   definiuje pojęcia: transdukcja, transformacja, organizm kosmopolityczny, anabioza, taksja

                   przedstawia cel i przebieg koniugacji u bakterii

                   przedstawia znaczenie archeowców w przyrodzie

                   podaje przykłady pozytywnego i negatywnego znaczenia bakterii w przyrodzie i dla człowieka

                  wymienia wybrane choroby bakteryjne człowieka
i odpowiadające im drogi zakażenia

Uczeń:

                   wymienia funkcje poszczególnych elementów komórki bakteryjnej

                   identyfikuje różne formy morfologiczne komórek bakterii

                   przedstawia różnice w budowie ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych
i Gram-dodatnich

                   określa wielkość komórek bakteryjnych

                   określa znaczenie form przetrwalnikowych w cyklu życiowym bakterii

                   wyjaśnia znaczenie procesów płciowych zachodzących u bakterii

                   określa rolę antybiotyków w leczeniu chorób bakteryjnych

 

Uczeń:

                   wyjaśnia, na czym polegają różnice w budowie komórki bakterii samo- i cudzożywnej

                   podaje argumenty za tezą, że bakterie należą do organizmów kosmopolitycznych

                   określa różnice między archeowcami a bakteriami

                   charakteryzuje poszczególne grupy bakterii w zależności od sposobów odżywiania
i oddychania oraz podaje ich przykłady

                   wyjaśnia rolę bakterii
w obiegu azotu w przyrodzie

                   omawia etapy koniugacji komórek bakterii

                   omawia objawy wybranych chorób bakteryjnych człowieka

                  proponuje działania profilaktyczne dla wybranych chorób bakteryjnych

Uczeń:

                   omawia różnice
w budowie ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich i Gram-
-ujemnych

                   charakteryzuje rodzaje taksji u bakterii

                   wykazuje znaczenie procesów płciowych dla zmienności genetycznej bakterii

                   wyjaśnia, jaką rolę odgrywają formy przetrwalnikowe w cyklu życiowym bakterii

                  wyjaśnia znaczenie wykonania antybiogramu przed zastosowaniem antybiotykoterapii

Uczeń:

                   wykazuje na podstawie cech budowy i fizjologii, że bakterie są organizmami kosmopolitycznymi

                   określa różnice między oddychaniem beztlenowym
a fermentacją u bakterii

                   wykazuje, na podstawie kilku cech budowy, że archeowce są bardzo dobrze przystosowane do życia w ekstremalnych warunkach środowiska

 

                   

                   

                  

Protisty – proste organizmy eukariotyczne

Uczeń:

                   wymienia czynności życiowe protistów

                   omawia budowę komórek protistów zwierzęcych

                   wymienia sposoby odżywiania się protistów

                   definiuje pojęcia: pellikula, endocytoza, egzocytoza, zarodnik, przemiana pokoleń, miksotrofizm

                   charakteryzuje przebieg rozmnażania się bezpłciowego
i płciowego protistów

                   wymienia przedstawicieli poszczególnych typów protistów

                   przedstawia cel i przebieg koniugacji u orzęsków

                   wymienia rodzaje materiałów zapasowych występujących
u protistów roślinopodobnych

                   wymienia charakterystyczne cechy budowy protistów roślinopodobnych

                   omawia sposób odżywiania się protistów roślinopodobnych

                   wymienia cechy charakterystyczne dla protistów grzybopodobnych

                   podaje przykłady pozytywnego i negatywnego znaczenia protistów w przyrodzie i dla człowieka

                  wymienia wybrane choroby wywoływane przez protisty
i drogi ich zarażenia

Uczeń:

                   rozróżnia rodzaje ruchów
u protistów zwierzęcych

                   wyjaśnia rolę wodniczek
w odżywianiu i wydalaniu protistów zwierzęcych

                   wyróżnia główne rodzaje plech u protistów roślinopodobnych

                   wymienia typy zapłodnienia występujące
u protistów

                   porównuje cechy poszczególnych typów protistów

                   wymienia barwinki fotosyntetyczne u protistów roślinopodobnych

                   wymienia cechy budowy charakterystyczne dla poszczególnych typów protistów zwierzęcych, roślinopodobnych
i grzybopodobnych

                   przedstawia przemiany faz jądrowych w cyklach rozwojowych protistów

                   opisuje na podstawie schematu cykl rozwojowy pantofelka

 

Uczeń:

                   określa kryterium klasyfikacji protistów

                   wymienia i charakteryzuje sposób funkcjonowania organelli ruchu u protistów

                   wyjaśnia, na czym polega różnica między pinocytozą
a fagocytozą

                   omawia proces osmoregulacji zachodzący
u protistów zwierzęcych

                   wykazuje różnice
w przebiegu koniugacji
u bakterii i pantofelka

                   omawia cykl rozwojowy zarodźca malarii, listownicy, maworka

                   wyjaśnia związek budowy
z trybem życia protistów

                   wymienia cechy charakterystyczne plech protistów roślinopodobnych

                   porównuje typy zapłodnienia u protistów

                  proponuje działania profilaktyczne pozwalające na uniknięcie zarażenia protistami chorobotwórczymi

Uczeń:

                   wyjaśnia, dlaczego osmoregulacja
i wydalanie mają szczególne znaczenie dla protistów słodkowodnych

                   uzasadnia różnicę między cyklem rozwojowym z mejozą pregamiczną a cyklem rozwojowym z mejozą postgamiczną

                   przedstawia choroby wywoływane przez protisty

                   omawia przemianę pokoleń z dominującym sporofitem na przykładzie listownicy

                  porównuje cykle rozwojowe zarodźca malarii, maworka, pantofelka i listownicy

Uczeń:

                   wyjaśnia zjawisko endosymbiozy wtórnej jako procesu powstawania chloroplastów u protistów roślinopodobnych

                   wyjaśnia, dlaczego protisty żyjące w wodach słonych oraz protisty pasożytnicze nie potrzebują mechanizmów osmoregulacji

                  uzasadnia, że istnienie niektórych protistów ma istotne znaczenie dla funkcjonowania różnych gatunków zwierząt

                   

                   

                   

 

Grzyby – heterotroficzne beztkankowce

Uczeń:

                   podaje cechy charakterystyczne grzybów

                   wymienia rodzaje strzępek

                   definiuje pojęcia: grzybnia, strzępka, owocnik, mikoryza

                   wymienia formy morfologiczne grzybów

                   podaje sposoby rozmnażania bezpłciowego i płciowego grzybów

                   wymienia przedstawicieli poszczególnych typów grzybów

                  przedstawia znaczenie grzybów w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                   wyjaśnia, dlaczego grzyby są plechowcami

                   rozróżnia poszczególne fazy jądrowe w cyklach rozwojowych grzybów: haplofazę, diplofazę, dikariofazę

                   omawia sposoby oddychania grzybów

                   rozróżnia poszczególne typy grzybów

                   przedstawia przebieg zapłodnienia zachodzącego u grzybów (plazmogamia
i kariogamia)

                   określa wpływ grzybów na zdrowie i życie człowieka

                   rozróżnia rodzaje strzępek

                   wymienia rodzaje zarodników

                  charakteryzuje korzyści dla obu organizmów wchodzących w stosunki mykorytyczne

Uczeń:

                   porównuje sposoby rozmnażania się grzybów

                   omawia etapy cyklu rozwojowego sprzężniowców, workowców i podstawczaków

                   porównuje cechy budowy i fizjologii poszczególnych typów grzybów

                   wymienia gatunki grzybów saprobiontycznych, pasożytniczych
i symbiotycznych

                   przedstawia zasady profilaktyki wybranych chorób człowieka wywoływanych przez grzyby

 

Uczeń:

                   określa kryteria klasyfikacji grzybów

                   porównuje typy mikoryz

                   wskazuje różnice między zarodnikami – mitosporami
a mejosporami oraz między egzosporami
a endosporami

                   wskazuje fazę dominującą w cyklach rozwojowych sprzężniaków, workowców
i podstawczaków

                   wykazuje różnice między różnymi sposobami rozmnażania płciowego grzybów

                   wykazuje konieczność respektowania zasad profilaktyki chorób wywołanych przez grzyby

 

Uczeń:

                   wyjaśnia przebieg cyklu rozwojowego grzyba, posługując się nietypowym przykładem zaczerpniętym z innego źródła wiedzy niż podręcznik

                  wyjaśnia przemianę faz jądrowych, wskazując, która z nich jest dominująca

                  

Porosty – organizmy dwuskładnikowe

Uczeń:

                   omawia znaczenie grzybów
i porostów

                   przedstawia budowę i sposób życia porostu

                   opisuje miejsca występowania porostów

                   charakteryzuje rodzaje plech porostów

                   wymienia sposoby rozmnażania się porostów (urwistki i wyrostki)

                   wyjaśnia znaczenie porostów jako organizmów pionierskich oraz bioindykatorów (gatunków wskaźnikowych)

 

Uczeń:

                   wyjaśnia strategię życiową porostów

                   przedstawia zależność pomiędzy grzybami
a zielenicami lub sinicami tworzącymi porosty

                  wymienia rodzaje plech porostów

Uczeń:

                   charakteryzuje rodzaje plech porostów

                   wyjaśnia wpływ tlenku siarki (IV) na występowanie porostów w przyrodzie

                  przedstawia znaczenie porostów w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                   określa rolę rozmnóżek w rozmnażaniu porostów

                   wyjaśnia związek między organizmami wchodzącymi w skład plechy porostu

 

Uczeń:

                  wykazuje rolę porostów jako bioindykatorów
w przyrodzie, posługując się nietypowymi przykładami na podstawie różnych źródeł wiedzy

                  

Powtórzenie i sprawdzenie stopnia opanowania wiadomości i umiejętności z rozdziałów „Bezkomórkowe czynniki zakaźne” i „Różnorodność prokariontów, protistów, grzybów i porostów”

 

3. Różnorodność roślin

 

                  

Rośliny pierwotnie wodne

Uczeń:

                   wymienia formy morfologiczne roślin pierwotnie wodnych

                   wymienia cechy charakterystyczne dla roślin pierwotnie wodnych

                  przedstawia znaczenie krasnorostów i zielenic
w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                   charakteryzuje glaukocystofity, krasnorosty i zielenice

                   opisuje rozmnażanie roślin pierwotnie wodnych

 

Uczeń:

                   charakteryzuje formy morfologiczne roślin pierwotnie wodnych

                   omawia przemianę pokoleń na przykładzie ulwy

                   opisuje endosymbiozy pierwotną

                  rozróżnia zielenice, krasnorosty i glaukocystofity

Uczeń:

                   charakteryzuje krasnorosty i zielenice pod względem budowy
i środowiska występowania

                   wyjaśnia, na czym polega przemiana faz jądrowych połączona
z przemianą pokoleń
u roślin pierwotnie wodnych

 

 

Uczeń:

                   przedstawia argumenty przemawiąjące za przynależnością zielenic, krasnorostów
i glaukocystofitów do królestwa roślin

                  wyjaśnia różnicę między endosymbiozy pierwotną
a endosymbiozy wtórną

                  

Rośliny lądowe

i wtórnie wodne

Uczeń:

                   podaje cechy budowy roślin, które umożliwiły im zasiedlenie środowiska lądowego

                   wymienia grupy systematyczne roślin

                   definiuje pojęcie: telom

                   wymienia przykłady adaptacji roślin do życia na lądzie

                   wymienia formy ekologiczne roślin

                  wymienia ogólne cechy roślin zarodnikowych i roślin nasiennych

Uczeń:

                   określa różnice między warunkami życia w wodzie
i na lądzie

                   określa pochodzenie roślin lądowych

                   charakteryzuje ryniofity

                   wymienia cechy świadczące o bliskim pokrewieństwie roślin lądowych i zielenic

                   przedstawia znaczenie obecności ligniny w ścianach komórkowych roślin

 

 

Uczeń:

                   charakteryzuje poszczególne grupy ekologiczne roślin

                   omawia założenia teorii telomowej

                   opisuje adaptacje roślin okrytozalążkowych do życia w środowisku lądowym

 

Uczeń:

                   porównuje warunki panujące w wodzie i na lądzie

                  wykazuje znaczenie cech adaptacyjnych roślin do życia na lądzie

Uczeń:

                  wyjaśnia różnice
w sposobie rozprzestrzeniania się lądowych roślin zarodnikowych
i nasiennych

                   

                   

                  

Tkanki roślinne

Uczeń:

                   wymienia rodzaje tkanek roślinnych

                   wyjaśnia pojęcie: tkanka

                   określa rolę tkanek twórczych

                   wymienia charakterystyczne cechy tkanek stałych

                   omawia budowę epidermy

                   określa, czym jest korkowica

                   określa funkcje tkanek okrywających

                   wymienia rodzaje tkanek miękiszowych

                   omawia budowę i funkcje tkanek wzmacniających

                  przedstawia budowę i funkcje tkanek przewodzących

Uczeń:

                   klasyfikuje i identyfikuje tkanki roślinne

                   wymienia charakterystyczne cechy tkanek twórczych

                   wymienia merystemy pierwotne i wtórne oraz określa ich funkcje

                   określa lokalizację merystemów w roślinie

                   charakteryzuje działanie merystemów pierwotnych
i wtórnych

                   omawia znaczenie wytworów epidermy

                   przedstawia znaczenie aparatów szparkowych
i kutykuli dla roślin lądowych

                   omawia budowę i funkcję poszczególnych rodzajów miękiszu

                  wymienia wewnętrzne
i zewnętrzne utwory wydzielnicze

Uczeń:

                   klasyfikuje tkanki ze względu na różne kryteria podziału

                   wymienia wytwory epidermy

                   podaje i opisuje cechy budowy drewna i łyka, które umożliwiają tym tkankom przewodzenie substancji

                   omawia efekty działania kambium i fellogenu

                   omawia znaczenie utworów wydzielniczych

                   charakteryzuje tkanki wzmacniające

                  rozpoznaje poszczególne tkanki roślinne na preparatach mikroskopowych, rysunkach, schematach
i mikrofotografiach

Uczeń:

                   uzasadnia różnicę pomiędzy tkankami twórczymi a tkankami stałymi

                   porównuje budowę epidermy z budową ryzodermy

                   charakteryzuje sposób powstawania, budowę oraz znaczenie korkowicy

                   porównuje budowę
i funkcję tkanek przewodzących

                   klasyfikuje i opisuje wiązki przewodzące

                   porównuje wewnętrzne i zewnętrzne utwory wydzielnicze

 

 

Uczeń:

                   wskazuje różnicę między wzrostem dyfuzyjnym ograniczonym a wzrostem dyfuzyjnym nieograniczonym

                   wyjaśnia różnicę między różnymi typami wiązek przewodzących

                  analizuje i wyjaśnia przystosowania tkanek przewodzących, które ułatwiają transport substancji w roślinie

                  

Zarodek – początkowe stadium sporofitu roślin

Uczeń:

                   definiuje pojęcie: zarodek

                   przedstawia budowę nasienia rośliny

                   dzieli rośliny okrytonasienne na jednoliścienne i dwuliścienne

 

Uczeń:

                   wyjaśnia rolę bielma dla rozwijającego się zarodka

                   przyporządkowuje odpowiednie rodzaje nasion do poszczególnych grup systematycznych roślin nasiennych

 

Uczeń:

                   interpretuje nazwę roślin jednoliściennych
i dwuliściennych pod kątem obecności liścieni

                  omawia proces kiełkowania nasienia

Uczeń:

                  opisuje budowę zarodka, uwzględniając funkcje poszczególnych części

Uczeń:

                  porównuje i wyjaśnia rolę hipokotylu i epikotylu

                   

                  

Korzeń – organ podziemny rośliny

Uczeń:

                   wymienia główne funkcje korzenia

                   przedstawia i rozróżnia systemy korzeniowe

                   charakteryzuje budowę strefową korzenia

                  wymienia modyfikacje budowy korzeni

 Uczeń:

                   porównuje budowę palowego i wiązkowego systemu korzeniowego oraz uzasadnia, że systemy te stanowią adaptację do warunków środowiska

                   omawia etapy przyrostu na grubość korzenia

 

Uczeń:

                   charakteryzuje modyfikacje budowy korzeni

                   porównuje budowę pierwotną korzenia z budową wtórną

 

 Uczeń:

                   wyjaśnia, w jaki sposób następuje przyrost korzenia na grubość

                   porównuje różne modyfikacje korzenia
i określa ich znaczenie dla rośliny

                  uzasadnia, że modyfikacje korzeni są adaptacją do różnych warunków środowiska
i pełnionych funkcji

Uczeń:

                  analizuje sposoby powstawania wtórnych tkanek merystematycznych w korzeniu, uwzględniając efekty ich działalności

                   

                  

Pęd. Budowa

i funkcje łodygi

 Uczeń:

                   wymienia funkcje łodygi

                   definiuje pojęcia: pęd, bylina

                   przedstawia budowę anatomiczną łodygi

                   wymienia modyfikacje budowy łodygi

 

Uczeń:

                   charakteryzuje budowę morfologiczną łodygi

                   omawia etapy przyrostu łodygi na grubość

                   podaje różnice między łodygami zielnymi
a łodygami zdrewniałymi

 

Uczeń:

                   charakteryzuje modyfikacje budowy łodygi

                   charakteryzuje budowę wtórną łodygi

                   porównuje budowę łodygi paproci oraz roślin okrytonasiennych

                   porównuje budowę pierwotną łodygi z budową wtórną

 

Uczeń:

                   uzasadnia, że modyfikacje łodygi są adaptacjami do różnych warunków środowiska
i pełnionych funkcji

                  przedstawia argumenty za tezą, że wytwarzanie podziemnych pędów
u bylin jest sposobem na przetrwanie trudnych warunków środowiskowych

Uczeń:

                  analizuje sposoby powstawania wtórnych tkanek merystematycznych w łodydze, uwzględniając efekty ich działalności

                  

Budowa i funkcje liści

Uczeń:

                   wymienia funkcje liści

                   przedstawia budowę anatomiczną liścia

                   wymienia typy ulistnienia
i unerwienia liści

                  wymienia modyfikacje budowy liści

Uczeń:

                   omawia rodzaje ulistnienia i unerwienia

                   podaje przykłady liści pojedynczych i złożonych

                  przedstawia budowę anatomiczną liści występujących u różnych form ekologicznych roślin

Uczeń:

                   omawia budowę morfologiczną liścia

                   określa funkcje poszczególnych elementów budowy liścia

                   klasyfikuje rodzaje liści według różnych kryteriów podziału

                  określa znaczenie modyfikacji liści

Uczeń:

                   uzasadnia, że modyfikacje liści są adaptacją do różnych warunków środowiska
i pełnionych funkcji

                   wykazuje różnice w budowie różnych typów liści

                   wykazuje związek budowy liścia z jego funkcjami

 

Uczeń:

                  porównuje budowę anatomiczną liścia rośliny szpilkowej z budową anatomiczną liścia rośliny dwuliściennej oraz uzasadnia przyczyny różnic w ich budowie

                  

Mchy – rośliny
o dominującym gametoficie

 Uczeń:

                   opisuje środowisko, w którym występują mchy

                   wymienia charakterystyczne cechy mchów i na tej podstawie identyfikuje organizm jako przedstawiciela mszaków

                   opisuje budowę gametofitu mchów

                   przedstawia sposoby rozmnażania się mchów

                  podaje znaczenie mchów
w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                   charakteryzuje budowę torfowców

                   omawia cykl rozwojowy mchów na przykładzie płonnika pospolitego

                   określa znaczenie wody
w cyklu rozwojowym mchu

                   określa rolę poszczególnych elementów gametofitu i sporofitu mchów

 

Uczeń:

                   podaje przykłady cech łączących mchy z plechowcami i organowcami

                   wskazuje pokolenie diploidalne i haploidalne
w cyklu rozwojowym mchu

                  określa miejsce zachodzenia i znaczenie mejozy w cyklu rozwojowym mchów

Uczeń:

                   uzasadnia, że
u mszaków występuje heteromorficzna przemiana pokoleń

                    porównuje budowę gametofitu z budową sporofitu u mchów

                   omawia znaczenie torfu dla człowieka

Uczeń:

                   wyjaśnia, jakie znaczenie dla rozmnażania płciowego mchów ma fakt, że te rośliny występują
w zwartych kępach

                  wyjaśnia, w jaki sposób mchy wpływają na regulację bilansu wodnego biocenozy lasu

                   

                  

Paprotniki – zarodnikowe rośliny naczyniowe

Uczeń:

                   wymienia charakterystyczne cechy paprotników i na tej podstawie identyfikuje przedstawiony organizm jako przedstawiciela paprotników

                   wymienia przykłady gatunków paprociowych, widłakowych
i skrzypowych

                   opisuje budowę gametofitu
i sporofitu paprotników

                  podaje znaczenie paprotników w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                   charakteryzuje paprociowe, widłakowe
i skrzypowe

                   na podstawie schematu przedstawia cykl rozwojowy nerecznicy samczej, skrzypu polnego

                   określa rolę poszczególnych elementów gametofitu i sporofitu paprotników

                   charakteryzuje znaczenie paprotników w przyrodzie
i dla człowieka

                  wyjaśnia pochodzenie węgla kamiennego

Uczeń:

                   omawia budowę morfologiczną i anatomiczną paprotników

                   analizuje cykl rozwojowy nerecznicy samczej, skrzypu polnego

                   omawia cykl rozwojowy rośliny różnozarodnikowej na przykładzie widliczki ostrozębnej

                   charakteryzuje przedstawicieli paprociowych, widłakowych i skrzypowych

                   wyróżnia cechy wspólne dla cyklów rozwojowych paprotników

 

 Uczeń:

                   podaje cechy paprociowych, które zdecydowały
o opanowaniu środowiska lądowego
i osiągnięciu większych rozmiarów niż mszaki

                  porównuje cykle rozwojowe paprociowych, skrzypowych
i widłakowych

Uczeń:

                   uzasadnia, dlaczego paprotniki należą do roślin naczyniowych

                  podaje cechy wspólne dla paprociowych, skrzypowych
i widłakowych oraz argumentuje swoją odpowiedź

                   

                  

Rośliny nasienne. Rośliny nagozalążkowe

Uczeń:

                   wymienia cechy charakterystyczne dla roślin nasiennych

                   definiuje pojęcia: zapłodnienie, zapylenie

                   wymienia cechy charakterystyczne dla roślin nagozalążkowych

                   przedstawia budowę roślin nagozalążkowych na przykładzie sosny zwyczajnej

                   określa, czym są gametofit męski i żeński u roślin nagozalążkowych

                   wyjaśnia genezę nazwy: nagozalążkowe

                   przedstawia budowę szyszki
i nasienia sosny zwyczajnej

                  przedstawia znaczenie roślin nagozalążkowych w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                   wymienia przystosowania roślin nagozalążkowych do lądowego trybu życia

                   wymienia cechy nasiennych występujące
u nagozalążkowych

                   charakteryzuje głównych przedstawicieli roślin nagozalążkowych

                   przedstawia budowę kwiatu męskiego i kwiatu żeńskiego nagozalążkowych

                   na podstawie schematu przedstawia rozwój makrospory i mikrospory oraz gametofitu żeńskiego
i gametofitu męskiego nagozalążkowych

 

 

Uczeń:

                   wyjaśnia znaczenie kwiatu, nasion, zalążka i łagiewki pyłkowej u nagozalążkowych

                   przedstawia budowę oraz rozwój gametofitu męskiego
i żeńskiego rośliny nagozalążkowej

                   wyjaśnia przebieg cyklu rozwojowego rośliny nagozalążkowej na przykładzie sosny zwyczajnej

 

Uczeń:

                   porównuje budowę sporofitu z budową gametofitu rośliny nagozalążkowej

                   wykazuje związek między budową nasienia a sposobem rozprzestrzeniania się nasion roślin nagozalążkowych

 

Uczeń:

                   porównuje cykle rozwojowe paprotników oraz nagozalążkowych i na tej podstawie określa, jakie cechy pojawiły się u roślin nagozalążkowych oraz wyjaśnia ich znaczenie

                   przedstawia budowę kwiatu rośliny nagozalążkowej i określa elementy homologiczne do struktur występujących
u paprotników

 

                   

                  

Rośliny okrytozalążkowe

Uczeń:

                   wymienia cechy roślin okrytozalążkowych

                   definiuje pojęcie: kwiatostan

                   określa, czym są gametofit męski i gametofit żeński u roślin okrytozalążkowych

                   wymienia formy roślin okrytozalążkowych

                   wyjaśnia genezę nazwy rośliny okrytozalążkowe

                   omawia budowę kwiatu obupłciowego i wiatropylnego roślin okrytozalążkowych

                   charakteryzuje budowę sporofitu roślin okrytozalążkowych

 

Uczeń:

                   rozróżnia rośliny jednoroczne od dwuletnich
i bylin

                   podaje przykłady różnych typy kwiatostanów

                   omawia przebieg cyklu rozwojowego roślin okrytozalążkowych

                   podaje cechy budowy kwiatu zapylanego przez zwierzęta

                   podaje mechanizmy ochrony roślin przed samozapyleniem

                   przedstawia przebieg podwójnego zapłodnienia
u roślin okrytozalążkowych

 

Uczeń:

                   wymienia rodzaje kwiatów
u roślin jednopiennych
i dwupiennych

                   omawia funkcje elementów kwiatu obupłciowego
u rośliny okrytozalążkowej

                   omawia budowę oraz rozwój gametofitu męskiego
i gametofitu żeńskiego
u rośliny okrytozalążkowej

                   wyjaśnia związek między zapyleniem a zapłodnieniem

                   wyjaśnia na przykładach związek między budową kwiatu rośliny okrytozalążkowej a sposobem jego zapylania

                   charakteryzuje mechanizmy zapobiegające samozapyleniu

                  omawia przebieg i efekty podwójnego zapłodnienia

Uczeń:

                   wykazuje różnice między kwiatem wiatropylnym a kwiatem owadopylnym

                   wykazuje związek budowy kwiatów ze sposobem zapylenia

                   wyjaśnia różnicę między samozapyleniem a zapyleniem krzyżowym

                   rozróżnia typy kwiatostanów
i wymienia przykłady roślin, u których dany typ kwiatostanu występuje

 

Uczeń:

                   uzasadnia, dlaczego rośliny unikają samozapylenia

                   wyjaśnia mechanizmy ochrony roślin przed samozapyleniem

                  wymienia cechy roślin okrytozalążkowych odróżniające je od nagozalążkowych
i wykazuje znaczenie adaptacyjne tych cech

                  

Rozprzestrzenianie się roślin okrytozalążkowych

Uczeń:

                   przedstawia budowę owocu

                   wymienia różne typy owoców i owocostanów

                   klasyfikuje nasiona jako bielmowe, bezbielmowe lub obielmowe

                   wymienia sposoby rozprzestrzeniania się owoców

                  wymienia sposoby rozmnażania wegetatywnego roślin

Uczeń:

                   omawia sposoby rozprzestrzeniania się nasion i owoców

                   charakteryzuje różne rodzaje owoców

                   przedstawia, w jaki sposób rozmnażanie wegetatywne jest wykorzystywane
w rolnictwie

 

Uczeń:

                   wymienia przykłady owoców pojedynczych (suchych i mięsistych), zbiorowych i owocostanów

                  ocenia znaczenie wykształcenia się nasion dla opanowania środowiska lądowego przez rośliny nasienne

Uczeń:

                   porównuje sposoby powstawania różnych typów owoców

                   podaje kryterium podziału nasion na bielmowe, bezbielmowe i obielmowe oraz określa podobieństwa i różnice między tymi typami

                  porównuje różne sposoby rozmnażania wegetatywnego

Uczeń:

                   wykazuje związek budowy owocu ze sposobem rozprzestrzeniania się roślin okrytozalążkowych

                  wyjaśnia na przykładach związek między budową owocni a sposobem rozprzestrzeniania się roślin

                  

Różnorodność

i znaczenie roślin okrytozalążkowych

Uczeń:

                   omawia znaczenie roślin okrytozalążkowych

                  wymienia cechy, na podstawie których porównuje rośliny okrytozalążkowe jednoliścienne z dwuliściennymi

Uczeń:

                   charakteryzuje rośliny jednoliścienne
i dwuliścienne

                  wymienia przykłady roślin jednoliściennych
i dwuliściennych

Uczeń:

                  rozróżnia i charakteryzuje rośliny jednoliścienne
i dwuliścienne

Uczeń:

                  wyjaśnia znaczenie roślin okrytozalążkowych
w przyrodzie i dla człowieka

Uczeń:

                  na podstawie różnych źródeł wiedzy opisuje wybrane rośliny okrytozalążkowe pod kątem ich leczniczych właściwości

                   

                  

Powtórzenie i sprawdzenie stopnia opanowania wiadomości i umiejętności z rozdziału „Różnorodność roślin”

 

4. Funkcjonowanie roślin

 

                   

                   

                  

Gospodarka wodna roślin

Uczeń:

                   wymienia funkcje wody
w organizmach roślin

                   wymienia etapy transportu wody w roślinie

                   opisuje apoplastyczny
i symplastyczny transport wody u roślin

                   definiuje pojęcia: turgor, parcie korzeniowe, siła ssąca, gutacja, transpiracja, susza fizjologiczna

                   wymienia rodzaje transpiracji

                   omawia bilans wodny
w organizmie rośliny

 

Uczeń:

                   charakteryzuje etapy transportu wody w roślinie w poprzek korzenia

                   charakteryzuje rodzaje transpiracji

                   planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące występowanie gutacji

                   planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące, która z tkanek roślinnych przewodzi wodę

 

 

Uczeń:

                   określa różnice między transportem apoplastycznym
a transportem symplastycznym

                   określa skutki niedoboru wody w roślinie

                   definiuje pojęcia: potencjał wody, ciśnienie hydrostatyczne, ciśnienie osmotyczne

                   podaje skutki niedoboru wody w roślinie

                   planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ czynników zewnętrznych na intensywność transpiracji

                  opisuje wpływ suszy fizjologicznej na bilans wodny rośliny